Skip to main content

Fasciektomia ograniczona w leczeniu choroby Dupuytrena

Wybiórcze chirurgiczne usunięcie patologicznie zmienionego rozcięgna dłoniowego — referencyjna metoda operacyjnego leczenia choroby Dupuytrena z najniższym wskaźnikiem nawrotu w obserwacji odległej.

Ostatnia weryfikacja medyczna

1. Wskazania

Fasciektomia ograniczona jest wskazana u dorosłego pacjenta z chorobą Dupuytrena, gdy spełnione jest co najmniej jedno z poniższych kryteriów klinicznych:
  • przykurcz w stawie śródręczno-paliczkowym (MCP) większy niż 30°,
  • jakikolwiek istotny przykurcz w stawie międzypaliczkowym bliższym (PIP),
  • dodatni (niemożność oparcia płaskiej dłoni na blacie stołu),
  • istotne ograniczenie funkcji ręki w pracy lub życiu codziennym pacjenta,
  • kliniczne podejrzenie z prawdopodobnym przemieszczeniem ,
  • pełna z preferencją niskiego wskaźnika nawrotu w obserwacji odległej,
  • nawrót przykurczu po wcześniejszej aponeurotomii igłowej przezskórnej.
Fasciektomia ograniczona jest preferowana nad aponeurotomią igłową szczególnie w sytuacjach, w których otwarta dyssekcja pozwala na bezpośrednią identyfikację i ochronę pęczka naczyniowo-nerwowego, oraz w tych przypadkach, w których priorytetem pacjenta jest niski wskaźnik nawrotu w obserwacji wieloletniej kosztem dłuższej rekonwalescencji.

2. Przeciwwskazania

Bezwzględne:
  • aktywne zakażenie miejscowe w obrębie planowanego pola operacyjnego,
  • niekontrolowana koagulopatia (w tym farmakologiczna, niemożliwa do bezpiecznego okołooperacyjnego odstawienia),
  • brak zgody pacjenta po pełnym omówieniu metod alternatywnych.
Względne:
  • skrajnie zaawansowany przykurcz w stawie międzypaliczkowym bliższym (>90°), w którym sama fasciektomia może być niewystarczająca i należy rozważyć wstępną trakcję zewnętrzną lub jednoczasową rekonstrukcję rozległą,
  • nawrót po wcześniejszej fasciektomii — preferowana z pełnogrubościowym przeszczepem skóry,
  • bardzo zła jakość skóry pokrywającej (rozważyć dermofasciektomię),
  • pacjent niewspółpracujący lub niezdolny do pooperacyjnego programu rehabilitacyjnego,
  • istotne obciążenia ogólnoustrojowe (zwłaszcza sercowo-naczyniowe i koagulologiczne) — w tych przypadkach preferowana metoda mniej inwazyjna, np. aponeurotomia igłowa lub fasciektomia w zamiast znieczulenia ogólnego lub splotowego.

3. Anatomia

Skuteczne i bezpieczne wykonanie fasciektomii ograniczonej wymaga gruntownej znajomości trzech systemów anatomicznych: prawidłowego rozcięgna dłoniowego, klasyfikacji patologicznych pasm McFarlane'a oraz anatomii pęczka naczyniowo-nerwowego palca z jego potencjalnymi modyfikacjami w przebiegu choroby.
składa się z włókien podłużnych biegnących od ścięgna m. dłoniowego długiego do podstaw palców (pasma przedścięgnowe) oraz włókien poprzecznych w głębokiej warstwie (włókna poprzeczne Skooga). Włókna poprzeczne nie są zajęte przez chorobę Dupuytrena i powinny być zachowane podczas resekcji1. Klasyczna praca Skooga z 1967 r. ustaliła to jako fundamentalną zasadę chirurgicznej wybiórczości.
W obrębie palca prawidłowe struktury powięziowe obejmują więzadło Graysona (biegnie poprzecznie, dłoniowo do pęczka naczyniowo-nerwowego), więzadło Clelanda (biegnie grzbietowo do pęczka, nie zajęte w chorobie Dupuytrena), blaszkę boczną palca, więzadło natatorne łączące fałdy międzypalcowe oraz więzadło międzypalcowe poprzeczne powierzchowne.
Patologiczne pasma w klasyfikacji McFarlane'a 19742 obejmują pięć typów podstawowych:
  • pasmo przedścięgnowe — najczęstsze, biegnie od rozcięgna do podstawy palca, odpowiada za przykurcz w stawie MCP,
  • pasmo centralne — bezpośrednie przedłużenie pasma przedścięgnowego w obrębie palca, odpowiada za przykurcz PIP,
  • pasmo boczne — leży bocznie do pęczka naczyniowo-nerwowego, dłoniowo do więzadła Clelanda,
  • pasmo spiralne — powstaje z fuzji pasma przedścięgnowego, anatomicznych elementów spiralnych powięzi, blaszki bocznej palca i więzadła Graysona; jego skurcz przyciąga pęczek naczyniowo-nerwowy dłoniowo, centralnie i proksymalnie,
  • pasmo zanaczyniowe (retrowaskularne) — biegnie grzbietowo do pęczka, odpowiada za przykurcz w stawie międzypaliczkowym dalszym (DIP).
Warianty rozszerzone obejmują pasmo mięśnia odwodziciela palca małego (palec V) oraz pasmo pierwszej przestrzeni międzypalcowej (kciuk-palec II).
Pęczek naczyniowo-nerwowy palca biegnie typowo w zatoce między pasmem przedścięgnowym a kością paliczka, w pozycji bocznej i grzbietowej. Obecność pasma spiralnego modyfikuje tę topografię — pęczek może być przemieszczony dłoniowo, centralnie i proksymalnie, co stanowi fundamentalną pułapkę chirurgiczną w obrębie strefy palmodigitalnej i paliczka bliższego. Hettiaratchy i wsp. w 2010 r. opisali ponadto wariant „korkociągowy" oraz spiralę dystalną sięgającą poza klasyczny obszar3. Thomas i wsp. nazwali strefę zwiększonego ryzyka „strefą serpentyny", oferując mapę powierzchniową pomocną w planowaniu cięć4.

4. Pozycjonowanie pacjenta

Pacjent ułożony w pozycji supinacyjnej, kończyna operowana odwiedziona pod kątem 70–90° i ułożona na podpórce stolikowej. Pole operacyjne obejmuje przedramię od łokcia po opuszki palców.
W standardowej technice z opaską uciskową stosuje się mankiet z odpowiednim ciśnieniem (zwykle 250 mmHg dla kończyny górnej, czas opaski do 90 minut z koniecznością deflacji w przedłużających się zabiegach). Opaska zapewnia bezkrwawe pole operacyjne ułatwiające identyfikację struktur naczyniowo-nerwowych.
Standardowe metody znieczulenia obejmują:
  • znieczulenie splotowe (blokada splotu ramiennego z dostępu pachowego) — najczęściej stosowane w polskich ośrodkach,
  • znieczulenie ogólne — alternatywa w wybranych przypadkach, szczególnie u pacjentów z trudnościami współpracy lub w zabiegach rozszerzonych,
  • znieczulenie WALANT — lokalne znieczulenie nasiękowe z mieszanki lidokainy z adrenaliną (typowo 1% lidokaina z adrenaliną 1:100 000), bez opaski uciskowej, popularyzowane przez Lalonde'a56. Adopcja w Polsce postępuje stopniowo w wybranych ośrodkach, jednak nie jest jeszcze rutynową praktyką krajową.
Standardem jest stosowanie powiększenia optycznego (lupy chirurgiczne 2,5–3,5×) ułatwiającego dyssekcję pęczka naczyniowo-nerwowego.

5. Dostęp operacyjny

Klasyczne planowanie cięcia opiera się na zasadach Brunnera z 1967 r. — cięcie zygzakowate (Bruner zigzag incision) z naprzemiennie ułożonymi trójkątami skórnymi, którego wierzchołki przypadają na linie zgięciowe palca. Konfiguracja zygzakowata:
  • minimalizuje ryzyko bliznowatego przykurczu wzdłuż linii zgięciowych,
  • umożliwia rozległą ekspozycję patologicznych pasm,
  • pozwala na śródoperacyjną konwersję w plastykę Z w razie potrzeby wydłużenia skóry.
Cięcie typowo rozpoczyna się w obrębie śródręcza (proksymalnie do linii zgięciowej dłoniowej dalszej) i przedłuża dystalnie wzdłuż palca, zwykle do paliczka środkowego lub dalszego w zależności od dystrybucji choroby. Wymiary trójkątów wahają się od 60° do 90° kąta wierzchołkowego, dostosowane do rozpiętości pasma i jakości skóry.
W przypadkach niedoboru skóry lub nawrotu z bliznowatością po wcześniejszych zabiegach rozważa się alternatywne dostępy:
  • plastyka Z — wykonywana albo jako konwersja zygzakowatego cięcia Brunnera, albo jako cięcie pierwotne w przypadkach przewidywanego niedoboru skóry; pozwala na efektywne wydłużenie tkanek miękkich w osi przykurczu,
  • technika otwartej dłoni McCasha7 — pozostawienie części rany otwartej, gojenie przez ziarninowanie wtórne, szczególnie wskazane w bardzo zaawansowanych przykurczach z istotnym niedoborem skóry,
  • dermofasciektomia z pełnogrubościowym przeszczepem skóry — w nawrocie po fasciektomii oraz w klinicznie złej jakości skóry pokrywającej.

6. Etapy kluczowe

  1. 1. Identyfikacja proksymalna pęczka naczyniowo-nerwowego

    Zasada: pęczek lokalizuje się w obrębie strefy niezatartej anatomicznie, najczęściej w okolicy więzadła międzypalcowego poprzecznego powierzchownego, proksymalnie do linii fałdu palmodigitalnego. Pęczek identyfikuje się jako pulsującą strukturę leżącą bocznie do ścięgien zginaczy.
    Pierwsze nacięcie ostre wykonuje się w warstwie powierzchownej rozcięgna; głębiej preparuje się tępo, identyfikując pęczek przed kontynuacją w stronę palca.

  2. 2. Dystalne śledzenie pęczka i identyfikacja patologicznych pasm

    Po identyfikacji proksymalnej pęczek śledzi się dystalnie ostro i tępo, pod stałym kontrolą wzrokową, aż do strefy planowanej resekcji. Patologiczne pasma identyfikuje się i klasyfikuje zgodnie z McFarlane'm — pasmo przedścięgnowe (zwykle dominujące), centralne (przedłużenie pasma przedścięgnowego w palcu), boczne, spiralne i zanaczyniowe.
    W obecności klinicznie podejrzewanego pasma spiralnego — manifestującego się miękkim, kulistym wybrzuszeniem w proksymalnej przestrzeni międzypalcowej oraz zaawansowanym przykurczem PIP — należy spodziewać się przemieszczenia pęczka dłoniowo, centralnie i proksymalnie. Standardem jest wówczas wcześniejsza identyfikacja pęczka jeszcze proksymalniej niż w typowym dostępie, oraz wolniejsza i bardziej ostrożna dyssekcja w strefie palmodigitalnej.

  3. 3. Wybiórcze usunięcie patologicznych pasm

    Resekcja obejmuje wyłącznie patologicznie zmienione pasma. Pasmo przedścięgnowe wycina się w odcinku rozciągającym się od proksymalnej granicy widocznej choroby (zwykle nad mięśniem czworobocznym dłoni) do dystalnej granicy w obrębie palca. Pasma boczne, centralne, spiralne i zanaczyniowe są wycinane wybiórczo, z zachowaniem ciągłości struktur prawidłowych.
    Włókna poprzeczne Skooga muszą być zachowane — nie są zajęte przez chorobę Dupuytrena i ich resekcja nie poprawia wyniku, a może osłabić strukturę dłoniową1.
    Granicę dystalną resekcji dyktuje stopień zajęcia palca. W przypadkach izolowanego przykurczu MCP wystarczająca jest resekcja śródręczna z minimalną ekspansją na podstawę palca. W przypadkach przykurczu PIP konieczne jest wycięcie pasma centralnego i bocznego sięgające co najmniej do połowy paliczka środkowego.

  4. 4. Zwolnienie stawu międzypaliczkowego bliższego (jeśli wskazane)

    W przypadkach utrwalonego przykurczu PIP utrzymującego się po wycięciu patologicznych pasm konieczna może być dodatkowa procedura zwolnienia. Sekwencja Ritchie i wsp.8 zakłada postępowanie etapowe od najmniej do najbardziej inwazyjnego:
    1. przecięcie więzadeł obocznych dodatkowych — zwykle wystarczające w przykurczu do 30°,
    2. przecięcie więzadła ograniczającego (checkrein ligament) — w przykurczu 30–60°,
    3. uwolnienie blaszki dłoniowej stawu PIP — dla przykurczu powyżej 60°.
    Beyermann i wsp.9 wykazali, że rutynowe zwolnienie torebki stawowej nie poprawia średnich wyników w zaawansowanym przykurczu PIP i powinno być zarezerwowane dla wybranych przypadków, w których proste zwolnienie typu checkrein nie daje wystarczającej korekcji.
    W bardzo zaawansowanych przykurczach (PIP >70°) wstępna trakcja zewnętrzna z zastosowaniem dystraktora przez kilka dni przed planowaną fasciektomią daje istotną przewagę nad samym zwolnieniem śródoperacyjnym: 53,4° poprawy wyprostu wobec 31,4° po samym checkrein release10.

  5. 5. Hemostaza, ocena perfuzji palca, kontrola wyprostu

    Po zakończeniu resekcji opaskę uciskową deflauje się i ocenia hemostazę. Wszystkie krwawienia identyfikuje się i koaguluje punktowo bipolarnym koagulatorem, unikając rozległej koagulacji w sąsiedztwie pęczka naczyniowo-nerwowego.
    Po hemostazie ocenia się perfuzję palca — oczekiwany jest powrót prawidłowego ucieplenia i kapilarnej rekapilaryzacji w ciągu 30–60 sekund. Niedokrwienie palca utrzymujące się ponad 5 minut wymaga reekspozycji pęczka i oceny tętnicy palcowej.
    Kontroluje się również osiągnięty zakres wyprostu palca w ułożeniu pasywnym. Niemożność osiągnięcia pełnego wyprostu po wycięciu patologicznych pasm oraz zwolnieniu PIP wymaga dalszej oceny — najczęstszą przyczyną pozostają niezidentyfikowane pasma boczne lub zanaczyniowe.

7. Zamknięcie

Pierwotne zamknięcie rany wykonuje się szwami pojedynczymi z monofilamentu niewchłanialnego (Prolene 5-0 lub 4-0), bez napięcia. Linie cięć zygzakowatych zamyka się tak, by każdy trójkąt skórny dopasować do łoża anatomicznie, bez nadmiernego naciągnięcia.
W przypadku niedoboru skóry wynikającego z głębokiego przykurczu wykonuje się jedną z następujących opcji:
  • plastyka Z — wymiana trójkątów skórnych z efektem wydłużenia tkanek miękkich w osi przykurczu,
  • technika otwartej dłoni McCasha — pozostawienie odcinka rany otwartego (zwykle 1–2 cm² w obrębie dłoni), gojenie przez ziarninowanie wtórne; technika ta unika konieczności rozległego rekonstruowania skóry przy bardzo zaawansowanych przykurczach,
  • pełnogrubościowy przeszczep skóry — pobierany typowo z okolicy łokciowej fałdu skórnego lub okolicy nadkłykcia łokciowego; preferowany w nawrocie po fasciektomii, w klinicznie złej jakości skóry oraz jako element koncepcji firebreak Huestona11.
Klasyczna koncepcja firebreak grafts Huestona zakłada lokalne przerwanie patologicznego pasma przez wstawkę zdrowej skóry. RCT Ullah i wsp.12 nie wykazał jednak istotnej przewagi przeszczepu nad plastyką Z w zapobieganiu nawrotowi w 36-miesięcznej obserwacji (12,2% nawrotów), co pozostaje w pewnym napięciu z oryginalną hipotezą Huestona.
Po zamknięciu zakłada się miękki opatrunek warstwowy z bawełnianymi kompresami oraz szynę termoplastyczną w pozycji wyprostnej palca, w ułożeniu obejmującym staw nadgarstkowy w 20–30° wyprostu, MCP w 40–60° zgięcia oraz PIP i DIP w pełnym wyproście (pozycja „intrinsic plus" zmodyfikowana dla pacjenta po fasciektomii).

8. Postępowanie pooperacyjne

Standardowy protokół pooperacyjny:
  • Doba 0–7: uniesienie kończyny dla ograniczenia obrzęku, szyna w pozycji wyprostnej noszona całodobowo, leki przeciwbólowe doustne, kontrola pooperacyjna w 5–7 dobie.
  • Doba 7–14: zdjęcie szwów (typowo dzień 10–14 w zależności od jakości gojenia), rozpoczęcie ćwiczeń biernych pod kontrolą fizjoterapeuty specjalizującego się w chirurgii ręki.
  • Tydzień 2–6: intensyfikacja ćwiczeń czynnych i biernych, pielęgnacja blizny (masaż, aplikacja silikonowych płytek lub żelu od 3. tygodnia), szyna nocna w pozycji wyprostnej.
  • Tydzień 6–12: stopniowy powrót do aktywności zawodowej (typowo praca biurowa po 2–3 tygodniach, praca fizyczna po 6–12 tygodniach), kontynuacja szyny nocnej do 3–6 miesięcy.
Rehabilitacja prowadzona przez fizjoterapeutę specjalizującego się w chirurgii ręki jest niezbędnym elementem leczenia — sama operacja bez programu rehabilitacyjnego daje istotnie gorsze wyniki funkcjonalne. W programie rehabilitacyjnym kluczowe są: ćwiczenia ślizgowe ścięgien zginaczy, mobilizacja blizny po jej zagojeniu, ćwiczenia siły chwytu w fazie późniejszej.
Pełne ustąpienie obrzęku oraz powrót czucia w pełni mogą zająć kilka miesięcy. Pacjent powinien zostać poinformowany, że subiektywna poprawa funkcji następuje stopniowo i pełen wynik leczenia jest oceniany dopiero po 3–6 miesiącach.

9. Powikłania

Powikłania śródoperacyjne i wczesne pooperacyjne:
  • uszkodzenie nerwu palcowego — 3–5% w średniej praktyce, najczęstsza przyczyna trwałych zaburzeń czucia w obrębie palca; ryzyko jest istotnie wyższe w przypadkach pasma spiralnego oraz w nawrotach po wcześniejszej fasciektomii,
  • uszkodzenie tętnicy palcowej — rzadkie (<1%), wymaga rekonstrukcji mikrochirurgicznej,
  • niedokrwienie palca po deflacji opaski — 1–2%, w większości przypadków o charakterze przemijającego skurczu, ustępujące samoistnie; utrzymujące się niedokrwienie wymaga reekspozycji,
  • krwiak okolicy operowanej — 1–3%, najczęściej wchłaniający się samoistnie; rozległy krwiak wymaga ewakuacji,
  • rozdarcie skóry śródoperacyjne — rzadkie przy fasciektomii (znacznie częstsze przy aponeurotomii igłowej); zwykle goi się samoistnie po dostosowaniu opatrunku.
Powikłania późne:
  • zakażenie rany — około 1%, zwykle powierzchowne i odpowiadające na antybiotykoterapię doustną,
  • [gloss:zespół wieloobjawowego bólu miejscowego|complex regional pain syndrome (CRPS), dystrofia odruchowa] — 3–5% w obserwacji 6-miesięcznej; wczesne rozpoznanie i intensywna rehabilitacja są kluczowe,
  • sztywność palca / utrata zakresu ruchu — częstsze w przypadkach zaawansowanego przykurczu PIP wymagającego rozległego zwolnienia stawowego,
  • bliznowatość patologiczna — częstsza u pacjentów z pełną diatezą Dupuytrena, predysponuje do bliznowatego przykurczu pomimo prawidłowego gojenia,
  • nawrót przykurczu — najczęstsze powikłanie odległe; około 21% w 5-letniej obserwacji per van Rijssen 201213, z istotnymi różnicami w zależności od definicji nawrotu (definicje Felici 201414 i Kan/Hovius 201715 dają wskaźniki niższe niż surowsza definicja van Rijssena).
Najczęstszą przyczyną pogorszonego wyniku funkcjonalnego nie jest pojedyncze powikłanie, lecz utrata zakresu ruchu w obserwacji odległej u pacjentów ze źle prowadzoną rehabilitacją lub z pełną diatezą skłonną do bliznowatości.

10. Dowody i piśmiennictwo

Najsilniejszym dowodem porównawczym pozostaje randomizowane badanie kontrolowane (RCT) van Rijssena i wsp. — 111 pacjentów, 115 rąk, minimalny TPED 30°, obserwacja 5-letnia13. W obserwacji pięcioletniej nawrót zdefiniowany jako wzrost TPED powyżej 30° względem wartości pooperacyjnej wystąpił u 20,9% pacjentów po fasciektomii ograniczonej wobec 84,9% po aponeurotomii igłowej. Wcześniejsza obserwacja sześciotygodniowa wykazała równoważność goniometryczną przy wyższym dyskomforcie pooperacyjnym po fasciektomii16.
Pozycję fasciektomii ograniczonej w europejskiej praktyce klinicznej potwierdza wieloośrodkowa analiza europejska Bainbridge'a i wsp. (z polskim współautorstwem Szczypy) — 69% z 3 357 zabiegów stanowiła fasciektomia ograniczona, wobec 10% aponeurotomii igłowej i 6% dermofasciektomii17.
Fundamentalna koncepcja wybiórczości chirurgicznej, opracowana przez Skooga w 1967 r.1, ustaliła zasadę zachowania włókien poprzecznych jako standard współczesnej fasciektomii ograniczonej. Klasyfikacja patologicznych pasm McFarlane'a 19742 pozostaje fundamentalnym opisem morfologii operacyjnej, uzupełnionym o wariant „korkociągowy" Hettiaratchy'ego 20103 oraz koncepcję „strefy serpentyny" Thomasa 20174.
W zakresie zwolnienia stawu PIP sekwencja Ritchie 20048 pozostaje klinicznie racjonalna. Beyermann 20049 wykazał, że rutynowe zwolnienie torebki stawowej nie poprawia średnich wyników i powinno być zarezerwowane dla wybranych przypadków. Dla bardzo zaawansowanych przykurczów wstępna trakcja zewnętrzna daje istotną przewagę nad samym zwolnieniem śródoperacyjnym (Craft 201110).
Definicje nawrotu choroby Dupuytrena pozostają niespójne w piśmiennictwie. Konsensus europejski Felici 201414 i konsensus globalny Kan/Hovius 201715 dały dwie operacyjnie różne definicje, uznane za równoległe i komplementarne korektą Werker 201918. Surowszy próg van Rijssena (30°) wyjaśnia część różnic w raportowanych wskaźnikach nawrotu między badaniami.
Aktualne wytyczne British Society for Surgery of the Hand (BSSH; grudzień 2023)19 oraz przegląd Cochrane Rodriguesa 201520 pozostają głównymi referencjami metodologicznymi dla polskiej praktyki klinicznej. Polskie Towarzystwo Chirurgii Ręki (PTChR) oraz Polskie Towarzystwo Chirurgii Plastycznej, Rekonstrukcyjnej i Estetycznej (PTChPRiE) nie publikują (stan na maj 2026 r.) oficjalnych krajowych wytycznych dla choroby Dupuytrena.
Polska seria kliniczna Bednarka i Trybusa z Krakowa21 potwierdziła poprawę funkcji ręki po fasciektomii ograniczonej w ocenie kwestionariuszem PEM. W zakresie patofizjologii istotny pozostaje wkład wrocławskiej grupy Augoffa i wsp.2223 dotyczący nadekspresji EGF i EGF-R oraz aktywności gelatynazy A (MMP-2) w aktywnej remodelacji macierzy pozakomórkowej.
Dla pacjentów — informacje w przystępnym języku
Sekcja zwijana — uproszczone wyjaśnienie zabiegu, w neutralnym rejestrze instytucjonalnym.
Fasciektomia ograniczona to operacyjne wycięcie zmienionego chorobowo fragmentu rozcięgna dłoniowego — błonki łącznej leżącej tuż pod skórą wewnętrznej powierzchni dłoni. Zabieg jest wykonywany w znieczuleniu splotowym (znieczulenie nerwów ramienia z dostępu pachowego) lub ogólnym, najczęściej w trybie krótkiej hospitalizacji.
Cięcie skórne wykonuje się w formie zygzakowatej, biegnącej od dłoni w stronę palca. Po otwarciu skóry chirurg identyfikuje i zabezpiecza nerwy oraz naczynia krwionośne palca, a następnie wycina patologicznie zmienione pasma rozcięgna, zachowując struktury prawidłowe. W zaawansowanych przypadkach konieczne może być dodatkowe zwolnienie stawu w obrębie palca dla osiągnięcia pełnego wyprostu. Rana jest zamykana szwami; po zabiegu zakłada się szynę unieruchamiającą palec w pozycji wyprostnej.
Powrót do funkcji jest stopniowy i wymaga współpracy z fizjoterapeutą specjalizującym się w chirurgii ręki. Szwy zdejmowane są po 10–14 dniach, ćwiczenia rehabilitacyjne rozpoczyna się w drugim tygodniu po zabiegu. Powrót do pracy biurowej następuje typowo po 2–3 tygodniach, do pracy fizycznej — po 6–12 tygodniach. Pełne ustąpienie obrzęku może zająć kilka miesięcy.
Główną zaletą fasciektomii ograniczonej w porównaniu do mniej inwazyjnej aponeurotomii igłowej jest istotnie niższy odsetek nawrotów w obserwacji wieloletniej. Pełne porównanie obu metod oraz informacje dla pacjentów dotyczące samej choroby Dupuytrena znajdują się w dedykowanym artykule pacjenckim.

Piśmiennictwo

  1. Skoog T. The transverse elements of the palmar aponeurosis in Dupuytren's contracture. Scand J Plast Reconstr Surg. 1967;1(1):51-63.
  2. McFarlane RM. Patterns of the diseased fascia in the fingers in Dupuytren's contracture. Displacement of the neurovascular bundle. Plast Reconstr Surg. 1974;54(1):31-44. PubMed DOI
  3. Hettiaratchy S, Tonkin MA, Edmunds IA. Spiralling of the neurovascular bundle in Dupuytren's disease. J Hand Surg Eur Vol. 2010;35(2):103-108. PubMed DOI
  4. Thomas R, Berner JE, Davis CR, Yeong EK. The serpentine zone: a surgeon's guide to the surface anatomy of the digital neurovascular spiral in Dupuytren's contracture. J Hand Microsurg. 2017;9(3).
  5. Lalonde D, Bell M, Benoit P, Sparkes G, Denkler K, Chang P. A multicenter prospective study of 3,110 consecutive cases of elective epinephrine use in the fingers and hand. J Hand Surg Am. 2005;30:1061-1067.
  6. Nelson R, Higgins A, Conrad J, Bell M, Lalonde D. The wide-awake approach to Dupuytren's disease: fasciectomy under local anesthetic with epinephrine. Hand (NY). 2010;5(2):117-124. PubMed DOI
  7. McCash CR. The open palm technique in Dupuytren's contracture. Br J Plast Surg. 1964;17:271-280. PubMed DOI
  8. Ritchie JFS, Venu KM, Pillai K, Yanni DH. Proximal interphalangeal joint release in Dupuytren's disease of the little finger. J Hand Surg Br. 2004;29(1):15-17.
  9. Beyermann K, Prommersberger KJ, Jacobs C, Lanz UB. Severe contracture of the proximal interphalangeal joint in Dupuytren's disease: does capsuloligamentous release improve outcome?. J Hand Surg Br. 2004;29(3):240-243.
  10. Craft RO, et al. Preliminary soft-tissue distraction versus checkrein ligament release after fasciectomy. Plast Reconstr Surg. 2011.
  11. Hueston JT. 'Firebreak' grafts in Dupuytren's contracture. Aust N Z J Surg. 1984;54(3):277-281.
  12. Ullah AS, Dias JJ, Bhowal B. Does a 'firebreak' full-thickness skin graft prevent recurrence after surgery for Dupuytren's contracture? A prospective, randomised trial. J Bone Joint Surg Br. 2009;91(3):374-378. PubMed DOI
  13. van Rijssen AL, ter Linden H, Werker PMN. Five-year results of a randomized clinical trial on treatment in Dupuytren's disease: percutaneous needle fasciotomy versus limited fasciectomy. Plast Reconstr Surg. 2012;129(2):469-477. PubMed DOI
  14. Felici N, Marcoccio I, Giunta R, et al. Dupuytren contracture recurrence project: reaching consensus on a definition of recurrence. Handchir Mikrochir Plast Chir. 2014;46(6):350-354. DOI
  15. Kan HJ, Verrijp FW, Hovius SER, van Nieuwenhoven CA, Selles RW, Dupuytren Delphi Group. Recurrence of Dupuytren's contracture: a consensus-based definition. PLoS One. 2017;12(5):e0164849. DOI
  16. van Rijssen AL, Gerbrandy FSJ, Ter Linden H, Klip H, Werker PMN. A comparison of the direct outcomes of percutaneous needle fasciotomy and limited fasciectomy for Dupuytren's disease: a 6-week follow-up study. J Hand Surg Am. 2006;31(5):717-725.
  17. Bainbridge C, Dahlin LB, Szczypa PP, Cappelleri JC, Guérin D, Gerber RA. Current trends in the surgical management of Dupuytren's disease in Europe: an analysis of patient charts. Eur Orthop Traumatol. 2012;3:31-41.
  18. Werker PMN, Pess GM, van Rijssen AL, Denkler K. Correction: Recurrence of Dupuytren's contracture: a consensus-based definition. PLoS One. 2019;14(4):e0216313.
  19. British Society for Surgery of the Hand. Evidence-based information for best treatment (BEST): Dupuytren's disease. British Society for Surgery of the Hand. 2023.
  20. Rodrigues JN, Becker GW, Ball C, Zhang W, Giele H, Hobby J, et al. Surgery for Dupuytren's contracture of the fingers. Cochrane Database Syst Rev. 2015(12):CD010143. PubMed DOI
  21. Bednarek M, Trybus M, Papież K, Pokrowiecki W, Gniadek M. Ocena wpływu operacyjnego leczenia przykurczu Dupuytrena na poprawę funkcji ręki w oparciu o badania z zastosowaniem kwestionariusza PEM. Przegl Lek. 2016;73(2):82-88.
  22. Augoff K, Kula J, Gosk J, Rutowski R. Epidermal growth factor (EGF) in Dupuytren's disease. Plast Reconstr Surg. 2005;115(1):128-133.
  23. Augoff K, Tabola R, Kula J, Gosk J, Rutowski R. Epidermal growth factor receptor (EGF-R) in Dupuytren's disease. J Hand Surg Eur Vol. 2005;30(6):570-573.