Skip to main content

Aponeurotomia igłowa przezskórna w leczeniu choroby Dupuytrena

Małoinwazyjny zabieg ambulatoryjny polegający na sekwencyjnym przecinaniu patologicznych pasm rozcięgna dłoniowego igłą przezskórną w znieczuleniu miejscowym — alternatywa fasciektomii ograniczonej u właściwie selekcjono

Ostatnia weryfikacja medyczna

1. Wskazania

Aponeurotomia igłowa przezskórna jest wskazana u dorosłego pacjenta z chorobą Dupuytrena, gdy spełnione są wszystkie poniższe kryteria selekcyjne:
  • dyskretne, palpacyjnie identyfikowalne pasmo przedścięgnowe lub centralne w pozycji dostępnej dla ślepej dyssekcji (dłoń, podstawa palca, segment proksymalny),
  • dystrybucja przykurczu dominująca w stawie śródręczno-paliczkowym (MCP) — szczególnie izolowany przykurcz MCP,
  • dobra jakość skóry pokrywającej, bez znaczącej atrofii i bez bliznowatości po wcześniejszych zabiegach,
  • niska (brak lub minimalna obecność czynników predykcyjnych nawrotu),
  • klinicznie nieobecne pasmo spiralne — brak miękkiego, kulistego wybrzuszenia w proksymalnej przestrzeni międzypalcowej.
Sytuacje, w których aponeurotomia igłowa jest preferowana nad fasciektomią ograniczoną, mimo spełnienia kryteriów dla obu metod:
  • priorytet szybkiego powrotu do pracy zawodowej (typowo dni, nie tygodnie),
  • preferencja pacjenta wobec zabiegu ambulatoryjnego, unikanie znieczulenia regionalnego lub ogólnego,
  • istotne obciążenia ogólnoustrojowe zwiększające ryzyko otwartej fasciektomii (sercowo-naczyniowe, koagulologiczne, oddechowe),
  • nawrót po wcześniejszej aponeurotomii igłowej — powtarzalność zabiegu jest jego istotną zaletą,
  • pacjent preferujący serię niskoinwazyjnych interwencji nad jednorazowy zabieg z dłuższą rekonwalescencją.

2. Przeciwwskazania

Bezwzględne:
  • aktywne zakażenie miejscowe w obrębie planowanego pola zabiegu,
  • niekontrolowana koagulopatia,
  • brak zgody pacjenta po pełnym omówieniu metod alternatywnych, szczególnie informacji o wyższym wskaźniku nawrotu w obserwacji wieloletniej.
Względne (kluczowe dla selekcji):
  • *kliniczne podejrzenie [gloss:pasmo spiralne|spiral cord] z prawdopodobnym przemieszczeniem [gloss:pęczek naczyniowo-nerwowy|neurovascular bundle, fasciculus neurovascularis]* — najistotniejsze przeciwwskazanie kliniczne; ślepa dyssekcja w strefie domniemanego przemieszczenia naczyniowo-nerwowego stanowi nieproporcjonalne ryzyko jatrogennego uszkodzenia nerwu palcowego,
  • zaawansowany przykurcz w stawie międzypaliczkowym bliższym (PIP) — w obserwacji odległej zachowuje się jedynie 31% korekcji w PIP wobec 72% w MCP po metodzie igłowej (Pess 2012)1,
  • pacjent z pełną diatezą Dupuytrena i niską tolerancją na nawrót — preferowana fasciektomia ograniczona,
  • bardzo gęste, krótkie pasma w obrębie palca z utrudnioną palpacją,
  • zaawansowana atrofia skóry pokrywającej zwiększająca ryzyko rozdarcia podczas manipulacyjnego wyprostu,
  • nawrót z istotną bliznowatością po wcześniejszej fasciektomii — preferowana ponowna otwarta dyssekcja,
  • bardzo zaawansowany przykurcz Tubiana III–IV (zwłaszcza w obrębie palca) z prawdopodobną niewystarczającą korekcją po samej aponeurotomii igłowej.

3. Anatomia

Anatomiczna logika aponeurotomii igłowej różni się fundamentalnie od logiki fasciektomii ograniczonej. Brak wzrokowej kontroli wymusza klasyfikację stref na strefy bezpieczne i strefy podwyższonego ryzyka w oparciu o znajomość typowej topografii pęczka naczyniowo-nerwowego oraz potencjalnych jego modyfikacji w przebiegu choroby.
Strefa bezpieczna — proksymalna część pasma przedścięgnowego w obrębie śródręcza, na poziomie linii zgięciowej dłoniowej proksymalnej i dalszej. W tej lokalizacji pęczek naczyniowo-nerwowy biegnie głęboko, w pozycji bocznej do ścięgien zginaczy, oddzielony od powierzchownej warstwy przez włókna poprzeczne Skooga oraz tkankę tłuszczową dłoniową. Igła wprowadzona prostopadle do skóry, na głębokość pozwalającą na palpacyjną interakcję z pasmem, ma istotną rezerwę bezpieczeństwa względem struktur głębszych.
Strefa podwyższonego ryzyka — strefa palmodigitalna (między linią zgięciową dłoniową dalszą a podstawą palca) oraz paliczek bliższy. W tych lokalizacjach pęczek naczyniowo-nerwowy biegnie powierzchniej i bardziej dłoniowo, a obecność pasma spiralnego może dodatkowo przemieścić go bliżej linii pasma — dłoniowo, centralnie i proksymalnie. Klasyczna praca McFarlane'a 19742 opisała cztery wzorce patologii pasm w obrębie palca; obecność pasma spiralnego (powstającego z fuzji pasma przedścięgnowego, anatomicznych elementów spiralnych powięzi, blaszki bocznej palca i więzadła Graysona) zmienia topografię w sposób, który nie zawsze jest klinicznie ewidentny przed zabiegiem.
Skóra pokrywająca pasmo Dupuytrena typowo wykazuje pewien stopień ścieńczenia oraz przyrośnięcia do leżącego głębiej rozcięgna. W zaawansowanych przypadkach pacynki skórne mogą być silnie pomarszczone i zatarte, co utrudnia identyfikację bezpiecznych miejsc nakłuć i zwiększa ryzyko rozdarcia skóry podczas manipulacyjnego wyprostu palca po sekwencyjnej aponeurotomii.

4. Pozycjonowanie pacjenta

Pacjent ułożony siedząco lub w pozycji półleżącej, kończyna operowana wygodnie ułożona na stoliku zabiegowym. Pole zabiegu obejmuje dłoń od fałdu nadgarstkowego do paliczka dalszego operowanego palca.
Bez opaski uciskowej — to istotna cecha metody. Brak ucisku pozwala na ciągłą obserwację perfuzji palca w czasie zabiegu oraz unika niedokrwiennego dyskomfortu związanego z opaską u pacjentów świadomych.
Standardową metodą znieczulenia jest lokalne znieczulenie nasiękowe — typowo 1% lidokaina z adrenaliną w stężeniu 1:100 000, podawana punktowo w miejsca planowanych nakłuć (zwykle 0,5–1 ml na każde miejsce). Łączna objętość rzadko przekracza 5 ml, co znacząco mniej obciąża pacjenta niż znieczulenie splotowe lub ogólne.
Adrenalina w obrębie palca pozostawała historycznie kontrowersyjna, jednak prace Lalonde'a i wsp. od lat 2000. ostatecznie potwierdziły bezpieczeństwo tego stosowania3. Niezbędna jest świadomość pacjenta i komunikacja śródoperacyjna — zachowana czuciowa wrażliwość na głęboką stymulację jest elementem bezpieczeństwa zabiegu, nie efektem ubocznym znieczulenia.
W szczególnych sytuacjach (pacjent z lękiem, bardzo wrażliwy, niewspółpracujący) możliwe jest uzupełnienie znieczulenia o premedykację doustną; znieczulenie ogólne pozostaje rzadko wskazane i niweczy część zalet metody (powrót do aktywności w dniu zabiegu, brak konieczności nadzoru anestezjologicznego).

5. Dostęp operacyjny

Aponeurotomia igłowa nie wykorzystuje otwartego dostępu operacyjnego — to jej fundamentalna cecha definicyjna. „Dostęp" sprowadza się do planowania siatki miejsc nakłuć wzdłuż przebiegu pasma.
Klasyczny schemat opisany przez Fouchera w Strasburgu w latach 70., zmodyfikowany przez Lermusiaux i opisany w pracach Pessa 20121 oraz Therkelsena 20204, zakłada trzy do czterech poziomów nakłuć w obrębie patologicznego pasma:
  • poziom 1 — proksymalnie, na poziomie linii zgięciowej dłoniowej proksymalnej lub tuż dystalnie,
  • poziom 2 — w połowie dystansu między poziomami 1 i 3, na linii zgięciowej dłoniowej dalszej lub w jej sąsiedztwie,
  • poziom 3 — dystalnie, na poziomie podstawy palca (linii zgięciowej palmodigitalnej),
  • poziom 4 (opcjonalny) — w obrębie paliczka bliższego, wyłącznie w przypadkach, w których wykluczono klinicznie pasmo spiralne i istnieje istotny przykurcz palcowy.
Każdy poziom obejmuje co najmniej 3 punkty nakłuć rozlokowane wzdłuż szerokości pasma — pojedynczy punkt rzadko wystarcza do uzyskania kontrolowanego pęknięcia pasma podczas wyprostu manipulacyjnego.
Markowanie miejsc nakłuć wykonuje się przed znieczuleniem na podstawie palpacji pasma w pozycji wyprostowanej i zgiętej — zmiana napięcia pasma między tymi pozycjami pomaga w precyzyjnej lokalizacji jego brzegów.

6. Etapy kluczowe

  1. 1. Identyfikacja i markowanie pasma

    Pasmo identyfikuje się palpacyjnie w pozycji pacjenta wygodnej do wyprostu palca. Standardowo wykonuje się palpację dwukrotnie — z palcem w wyproście biernym maksymalnym oraz w zgięciu — co pozwala na ocenę napięcia pasma oraz precyzyjne ustalenie jego brzegów.
    Markuje się skórę nad pasmem zaznaczając:
    • granice pasma w osi długiej (proksymalna i dystalna granica wyczuwalnego pasma),
    • planowane miejsca nakłuć (3 poziomy w obrębie śródręcza i podstawy palca; ewentualny 4. w paliczku bliższym, jeśli wskazany).
    Kluczowa decyzja kliniczna na tym etapie dotyczy obecności pasma spiralnego. Miękkie, kuliste wybrzuszenie w proksymalnej przestrzeni międzypalcowej, zwłaszcza przy zaawansowanym przykurczu PIP, jest klinicznym argumentem za konwersją do otwartej fasciektomii — niezależnie od wcześniejszej kwalifikacji pacjenta do aponeurotomii.

  2. 2. Lokalne znieczulenie nasiękowe

    Punktowe iniekcje 1% lidokainy z adrenaliną 1:100 000 w miejsca planowanych nakłuć. Objętość 0,5–1 ml na punkt, łącznie 3–5 ml na promień. Iniekcję wykonuje się w warstwie skórnej i podskórnej, bez głębokiego znieczulania struktur położonych pod pasmem.
    Po znieczuleniu testuje się reakcję pacjenta na drobny dotyk skóry (powinien być zniesiony lub istotnie zmniejszony) oraz na głęboką palpację (powinna być zachowana — pacjent czuje pasmo, ale nie odczuwa bólu drobnego dotyku).

  3. 3. Sekwencyjna aponeurotomia igłowa

    Stosuje się igłę 25G (długość 16–25 mm) lub 21G w zależności od głębokości pasma. Igłę wprowadza się prostopadle do skóry, w środkowej osi pasma, na głębokość pozwalającą na palpacyjne stwierdzenie kontaktu z patologiczną tkanką.
    Sekwencja interakcji z pasmem na każdym poziomie:
    1. wprowadzenie igły do styku z pasmem (typowo 2–4 mm głębokość w obrębie śródręcza),
    2. wachlarzowy ruch końcówki igły poprzecznie do biegu pasma — niewielkie ruchy boczne ostrza w płaszczyźnie pasma, kierowane na kolejne włókna patologiczne,
    3. ocena oporu — opór ślizgowy z lokalnym kliknięciem typowo wskazuje na sekwencyjne przecinanie włókien pasma; opór ścięgnisty z bólem zlokalizowanym dłoniowo wskazuje na kontakt ze ścięgnem zginacza i wymaga wycofania igły,
    4. ciągłe pytanie pacjenta o obecność parestezji w palcu — parestezja w palcu = igła zbyt głęboko, bezpośredni kontakt z pęczkiem naczyniowo-nerwowym → natychmiastowe wycofanie igły i zmiana poziomu lub punktu,
    5. po osłabieniu pasma na danym poziomie — przejście do kolejnego poziomu.
    Każdy poziom obejmuje typowo 3–5 punktów nakłuć w szerokości pasma. Nakłucia są niewielkie i nie wymagają zamykania.

  4. 4. Manipulacyjny wyprost palca

    Po sekwencyjnym osłabieniu pasma na wszystkich planowanych poziomach pacjent jest informowany o nadchodzącym manipulacyjnym wyproście. Wyprost wykonuje się kontrolowanym, stopniowym ruchem — operator stabilizuje rękę pacjenta w okolicy nadgarstka, drugą ręką prostuje palec, stopniowo zwiększając siłę.
    Charakterystyczne sensoryczne sygnały wyprostu udanego:
    • wyczuwalne, czasem słyszalne pęknięcie ze wskazaniem proprioceptywnego ustąpienia oporu,
    • nagłe, znaczące zwiększenie zakresu wyprostu palca,
    • ustąpienie palpacyjnie wyczuwalnego pasma w osi przykurczu.
    W razie niewystarczającego osłabienia pasma — wyczuwalny jest dalszy opór, palec nie prostuje się w pełni — należy wrócić do etapu 3 i wykonać dodatkowe nakłucia na poziomie pozostałego pasma. Próba forsownego wyprostu przy niewystarczającej aponeurotomii prowadzi do najczęstszego powikłania metody — rozdarcia skóry pokrywającej.

  5. 5. Opatrunek i protokół wczesnej mobilizacji

    Po osiągnięciu satysfakcjonującego wyprostu palca:
    • na miejsca nakłuć aplikuje się drobne plastry samoprzylepne (mikropory) lub steri-stripy,
    • ewentualne rozdarcia skóry pokrywa się jałowym opatrunkiem wilgotnym; rzadko wymagają zaopatrzenia szwami (1–2 szwy 5-0 wystarczające w razie szczeliny dłuższej niż 5 mm),
    • brak unieruchomienia palca po zabiegu — to istotna cecha metody,
    • pacjent rozpoczyna aktywne ćwiczenia wyprostu w dniu zabiegu lub następnego dnia.
    Pacjent jest informowany o normalnym, oczekiwanym obrzęku oraz tkliwości miejsc nakłuć przez 7–14 dni. Powrót do lekkich czynności codziennych — w dniu zabiegu lub następnego dnia. Powrót do pracy biurowej — typowo 1–3 dni. Powrót do pracy fizycznej — typowo 7–14 dni.

7. Zamknięcie

Aponeurotomia igłowa nie wymaga formalnego zamknięcia rany — nakłucia są zbyt drobne, aby wymagały szwów, i goją się samoistnie w ciągu 24–72 godzin.
W przypadku rozdarcia skóry powstałego podczas manipulacyjnego wyprostu (etap 4) postępowanie zależy od jego rozmiaru:
  • szczelina poniżej 5 mm — opatrunek samoprzylepny lub steri-strip, gojenie pierwotne w ciągu 7–10 dni,
  • szczelina 5–15 mm — pojedyncze szwy 5-0 niewchłanialne lub steri-stripy w gęstszym układzie; gojenie w 10–14 dni,
  • szczelina powyżej 15 mm lub w obrębie strefy palmodigitalnej obciążonej mechanicznie — szwy 5-0 plus szyna unieruchamiająca palec w pozycji wyprostnej przez 7–10 dni; rozważyć opatrunek wilgotny.
Otwarte gojenie wtórne (analogicznie do techniki McCasha w fasciektomii) jest dopuszczalną opcją w przypadku większych rozdarć w obrębie dłoni, szczególnie w sytuacjach niedoboru skóry pokrywającej.

8. Postępowanie pooperacyjne

Standardowy protokół pooperacyjny po aponeurotomii igłowej:
  • dzień 0–1: powrót do lekkich czynności codziennych w dniu zabiegu lub następnego dnia, leki przeciwbólowe doustne w razie potrzeby (zwykle paracetamol w pierwszych 24–48 godzinach),
  • dzień 1–3: powrót do pracy biurowej; aktywne ćwiczenia wyprostu palca rozpoczęte od dnia zabiegu, kontynuowane regularnie kilka razy dziennie,
  • dzień 3–14: stopniowy powrót do pełnej aktywności fizycznej; powrót do pracy fizycznej typowo w drugim tygodniu po zabiegu; kontrola pooperacyjna w 5–7 dobie zalecana,
  • tydzień 2–8 (opcjonalnie): szyna nocna w pozycji wyprostnej palca dla utrwalenia korekcji — szczególnie u pacjentów z istotnym przykurczem przedoperacyjnym; brak istotnych dowodów na poprawę wyniku długoterminowego, lecz dopuszczalna jako opcja u zmotywowanych pacjentów.
Rehabilitacja po aponeurotomii igłowej nie wymaga sformalizowanego programu z fizjoterapeutą — w odróżnieniu od fasciektomii ograniczonej. Pacjent samodzielnie wykonuje proste ćwiczenia wyprostu i zgięcia palca kilka razy dziennie. W szczególnych przypadkach (niepełna korekcja, zaawansowany przykurcz przedoperacyjny) może być wskazana krótka konsultacja z fizjoterapeutą specjalizującym się w chirurgii ręki dla indywidualnego doboru ćwiczeń i ewentualnej szyny nocnej.
Pacjent powinien być poinformowany o oczekiwanej trajektorii nawrotu — w odróżnieniu od fasciektomii ograniczonej, aponeurotomia igłowa charakteryzuje się wysokim wskaźnikiem nawrotu w obserwacji wieloletniej. Powtarzalność zabiegu jest jego istotną zaletą; pacjent może być z góry zaplanowany na ewentualną reaponeurotomię w odstępach kilkuletnich, co stanowi częściową rekompensatę pierwotnego niższego trwania efektu.

9. Powikłania

Aponeurotomia igłowa charakteryzuje się istotnie niższym profilem powikłań śródoperacyjnych i wczesnych w porównaniu z fasciektomią ograniczoną, kosztem znacznie wyższego wskaźnika nawrotu w obserwacji odległej.
Powikłania śródoperacyjne i wczesne:
  • rozdarcie skóry pokrywającej — 3–15% w zależności od stadium choroby i jakości skóry; najczęstsze powikłanie metody, zwykle drobne i gojące się samoistnie; w największej serii Pessa 20121 rozdarcia skóry obserwowano w 3,4% palców, w rejestrowym badaniu Therkelsena 20204 także na poziomie kilku procent,
  • uszkodzenie nerwu palcowego — poniżej 1–2%, znacząco rzadsze niż w fasciektomii ograniczonej (3–5%); najczęściej w segmencie palcowym przy nierozpoznanym pasmie spiralnym,
  • uszkodzenie tętnicy palcowej — sporadyczne (<1%); manifestuje się niedokrwieniem palca po zabiegu i wymaga rekonstrukcji mikrochirurgicznej,
  • uszkodzenie ścięgna zginacza — bardzo rzadkie przy zachowaniu zasady komunikacji śródoperacyjnej z pacjentem (zachowanej wrażliwości na głęboką stymulację); historyczne raportowane jako pojedyncze przypadki w starszych seriach, w nowszych rejestrowych badaniach poniżej 0,1%4,
  • krwiak okolicy zabiegu — sporadyczny, samoistnie wchłaniający się.
Powikłania późne:
  • zakażenie miejsc nakłuć — bardzo rzadkie (<0,5%), zwykle powierzchowne i odpowiadające na antybiotykoterapię miejscową lub doustną,
  • [gloss:zespół wieloobjawowego bólu miejscowego|complex regional pain syndrome (CRPS), dystrofia odruchowa] — sporadyczny, znacząco rzadszy niż po fasciektomii ograniczonej,
  • niepełna korekcja przykurczu — częstsza w stawie międzypaliczkowym bliższym (PIP) niż w stawie śródręczno-paliczkowym (MCP) — bezpośrednio po zabiegu uzyskuje się 99% korekcji w MCP wobec 89% w PIP w największej serii Pessa1,
  • nawrót przykurczu — najczęstsze powikłanie odległe i fundamentalne ograniczenie metody. Foucher 20035 raportował 52% nawrotu przy średniej obserwacji 3,2 roku. Pess 20121 w obserwacji powyżej 3 lat zachował 72% korekcji w MCP, lecz tylko 31% w PIP. Van Rijssen 20126 w 5-letnim RCT z surowszym progiem (TPED >30°) raportował 84,9% nawrotu wobec 20,9% po fasciektomii ograniczonej.
Profil bezpieczeństwa metody, w warunkach standaryzowanej techniki Lermusiaux, został potwierdzony w największym dotychczasowym rejestrowym badaniu Therkelsena 20204, obejmującym 3 331 leczonych palców u 2 257 pacjentów — istotne powikłania pozostały rzadkie.

10. Dowody i piśmiennictwo

Aponeurotomia igłowa przezskórna została wprowadzona przez Fouchera w Strasburgu w latach 70. XX wieku jako alternatywa otwartej fasciektomii dla pacjentów z dyskretnym pasmem dłoniowym i preferencją zabiegu ambulatoryjnego.
Kluczowe pozycje dowodowe:
  • Foucher 20035 — pierwsza duża seria (211 pacjentów, 311 palców): 79% poprawy goniometrycznej w MCP, 65% w PIP, 52% nawrotu przy średniej obserwacji 3,2 roku.
  • Pess 20121 — największa dotychczas seria (474 pacjentów, 1013 palców, obserwacja powyżej 3 lat): 99% korekcji bezpośredniej w MCP, 89% w PIP; w obserwacji odległej 72% zachowanej korekcji MCP wobec 31% w PIP. Wskaźnik rozdarć skóry 3,4%; bez istotnych urazów ścięgien i nerwów. Praca ta ustaliła fundamentalną asymetrię wyników między stawami MCP i PIP jako stały rys dowodowy metody.
  • Therkelsen 20204 — rejestrowe badanie 3 331 leczonych palców u 2 257 pacjentów potwierdzające bezpieczeństwo standaryzowanej metody Lermusiaux w warunkach codziennej praktyki klinicznej.
  • van Rijssen 2006/201267 — randomizowane badanie kontrolowane porównujące aponeurotomię igłową z fasciektomią ograniczoną; 111 pacjentów, 115 rąk, obserwacja 5-letnia. Wczesna obserwacja sześciotygodniowa wykazała równoważność goniometryczną przy wyższym komforcie pooperacyjnym po aponeurotomii. Pięcioletni nawrót zdefiniowany jako wzrost TPED powyżej 30° względem wartości pooperacyjnej wystąpił u 84,9% pacjentów po aponeurotomii wobec 20,9% po fasciektomii — pozostaje to najsilniejszym dowodem porównawczym dostępnym w piśmiennictwie.
Krajobraz reoperacji — istotny argument za metodą igłową w wybranych populacjach:
W kohorcie van Rijssena 26 z 45 pacjentów z nawrotem po aponeurotomii wybrało powtórną aponeurotomię zamiast konwersji do fasciektomii — żaden z dziewięciu pacjentów z nawrotem po fasciektomii nie wybrał ponownej fasciektomii. Powtarzalność zabiegu modyfikuje interpretację wyższego pierwotnego nawrotu — metoda proponuje serię niskoinwazyjnych interwencji rozłożonych w czasie, nie pojedyncze ostateczne rozwiązanie.
Aktualne wytyczne British Society for Surgery of the Hand (BSSH; grudzień 2023)8 uznają aponeurotomię igłową za uznane narzędzie pierwszego wyboru u pacjentów z dystrybucją MCP-dominującą i niską diatezą. Polskie Towarzystwo Chirurgii Ręki (PTChR) oraz Polskie Towarzystwo Chirurgii Plastycznej, Rekonstrukcyjnej i Estetycznej (PTChPRiE) nie publikują (stan na maj 2026 r.) oficjalnych krajowych wytycznych dla choroby Dupuytrena.
Polska praktyka kliniczna — aponeurotomia igłowa jest wykonywana w polskich ośrodkach, częściej w sektorze prywatnym oraz w warunkach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS), z mniejszą widocznością w katalogu Jednorodnych Grup Pacjentów (JGP) niż fasciektomia ograniczona w warunkach hospitalizacji krótkoterminowej.
Dla pacjentów — informacje w przystępnym języku
Sekcja zwijana — uproszczone wyjaśnienie zabiegu, w neutralnym rejestrze instytucjonalnym.
Aponeurotomia igłowa przezskórna to małoinwazyjny zabieg ambulatoryjny stosowany w leczeniu choroby Dupuytrena. Polega na przecinaniu patologicznie zmienionego pasma rozcięgna dłoniowego cienką igłą wprowadzaną przez skórę dłoni — bez otwartej operacji i bez szwów. Cały zabieg trwa zwykle 20–40 minut i jest wykonywany w znieczuleniu miejscowym, podawanym punktowo w kilka miejsc nakłuć.
Po sekwencyjnym osłabieniu pasma kilkoma nakłuciami chirurg ostrożnym ruchem manipulacyjnym prostuje palec — pasmo pęka w osłabionych miejscach i palec odzyskuje pełniejszy zakres wyprostu. Na miejsca nakłuć nakleja się drobne plastry, nie zakłada się szyny ani opatrunku unieruchamiającego.
Powrót do codziennych czynności następuje w dniu zabiegu lub następnego dnia. Powrót do pracy biurowej — typowo w ciągu 1–3 dni; powrót do pracy fizycznej — w ciągu 1–2 tygodni. Aktywne ćwiczenia wyprostu palca rozpoczyna się od pierwszego dnia po zabiegu.
Główną zaletą metody jest jej małoinwazyjność, szybki powrót do aktywności i możliwość powtarzania zabiegu w razie nawrotu. Główną wadą jest wyższy odsetek nawrotów w obserwacji wieloletniej w porównaniu do fasciektomii ograniczonej. Pełne porównanie obu metod oraz informacje dla pacjentów dotyczące samej choroby Dupuytrena znajdują się w dedykowanym artykule pacjenckim.

Piśmiennictwo

  1. Pess GM, Pess RM, Pess RA. Results of needle aponeurotomy for Dupuytren contracture in over 1,000 fingers. J Hand Surg Am. 2012;37(4):651-656. DOI
  2. McFarlane RM. Patterns of the diseased fascia in the fingers in Dupuytren's contracture. Displacement of the neurovascular bundle. Plast Reconstr Surg. 1974;54(1):31-44. PubMed DOI
  3. Lalonde D, Bell M, Benoit P, Sparkes G, Denkler K, Chang P. A multicenter prospective study of 3,110 consecutive cases of elective epinephrine use in the fingers and hand. J Hand Surg Am. 2005;30:1061-1067.
  4. Therkelsen LH, Skov ST, Laursen M, Lange J. Percutaneous needle fasciotomy in Dupuytren contracture: a register-based, observational cohort study on complications in 3,331 treated fingers in 2,257 patients. Acta Orthop. 2020;91(3):330-334. DOI
  5. Foucher G, Medina J, Navarro R. Percutaneous needle aponeurotomy: complications and results. J Hand Surg Br. 2003;28(5):427-431. PubMed DOI
  6. van Rijssen AL, ter Linden H, Werker PMN. Five-year results of a randomized clinical trial on treatment in Dupuytren's disease: percutaneous needle fasciotomy versus limited fasciectomy. Plast Reconstr Surg. 2012;129(2):469-477. PubMed DOI
  7. van Rijssen AL, Gerbrandy FSJ, Ter Linden H, Klip H, Werker PMN. A comparison of the direct outcomes of percutaneous needle fasciotomy and limited fasciectomy for Dupuytren's disease: a 6-week follow-up study. J Hand Surg Am. 2006;31(5):717-725.
  8. British Society for Surgery of the Hand. Evidence-based information for best treatment (BEST): Dupuytren's disease. British Society for Surgery of the Hand. 2023.